DẤU CHÂN CỦA THẦY

LTS: Tòa Báo nhận được tác phẩm mới nhất –Dấu Chân Của Thầy – của Cha Piô Ngô Phúc Hậu, một chiến sĩ truyền giáo năng nổ trên vùng đất Cà mau. Những tâm tình tôn kính mến yêu, những suy tư cảm xúc chân thành mà Cha Piô ghi lại, như những lời tâm sự với Chúa Giêsu, sau khi đã chiêm ngắm dấu chân của Ngài trên nẻo đường rao giảng Chân Lý Yêu Thương. Ước mong độc giả sẽ cảm thấy những trang Tin Mừng sống động hơn, và rồi được gắn bó với Thầy Giêsu hơn, để những bước đi trong đời sẽ làm rõ nét hơn Dấu Chân Của Thầy.

I. Yêu Người Bị Loại Trừ

Thầy kính mến.
Máccô kể chuyện Thầy chữa một ông cùi. Ông cùi quỳ mọp từ đàng xa. Thầy đến tận nơi, đụng tay vào ông, ông được khỏi. Rất đơn giản. Nhưng không thể đơn giản như thế. Có rất nhiều vấn đề nảy sinh từ câu chuyện này và sau câu chuyện này.

1- Con đã từng gặp nhiều người cùi. Có một bà cùi lên xe buýt, khách trên xe trố mắt nhìn, bỏ chạy, để bà cùi ngồi một mình một băng ghế. Rộng rinh. Sướng mà tủi quá. Con cũng đã gặp một ông cùi người Lào bị chủ làng đuổi đi. Đi đâu thì đi miễn là không ở trong làng. Cứ đi lang thang mãi, bị đuổi mãi cho tới ngày gặp được Trung Tâm Tiếp Đón người bị loại trừ. Người mà phải đi lang thang như con chó hoang… Nhưng trên thế gian này chẳng có người cùi nào khổ cho bằng người cùi Do Thái của Thầy. Khổ phần xác đã đẩy họ xuống vực thẳm rồi. Khổ do Luật còn đẩy họ xuống tận hỏa ngục nữa. Thân xác khổ. Linh hồn khổ.
+ Người cùi phải sống cách ly với xã hội. Sống lây lất trong những căn chòi xơ xác ở bìa rừng, hoặc trong những hang hốc tăm tối bên triền núi. Cha mẹ thăm nuôi cũng phải đứng từ đàng xa. Dặn dò âu yếm cũng phải hét lên như ghét bỏ. Đêm hôm nhớ nhà mà lén về, bị lộ thì bị người làng ném đá đuổi đi. Nếu muốn đi lang thang cho đỡ buồn, thì phải gõ chuông, hoặc hô to “cùi” để mọi người tránh xa, kẻo lây uế. Người mà không bằng con thú.
+ Người cùi là người mắc uế. Người mắc uế là người tội lỗi. Mắc uế thì thanh tẩy. Thanh tẩy là hết tội. Ban ngày đạp phải xác con vật chết, thì mắc uế đến chiều. Thanh tẩy là xong. Bệnh cùi là bệnh nan y, đã cùi thì cùi cho đến chết. Và… tội cũng phải mắc cho đến chết, không thanh tẩy được. Và… nữa: linh hồn cũng bị đày đọa như thân xác, còn hơn thân xác ngàn ngàn lần! Ôi, luật vị luật!
+ Thần học Do Thái dạy rằng: bệnh tật là hậu quả của tội lỗi; tội lỗi là nguyên nhân của bệnh tật. Thấy người cùi thì nhà thần học kết luận ngay rằng: y đã phạm tội dữ dằn lắm, nên Chúa mới phạt như vậy. Nếu không do tội lỗi của hắn thì cũng do tội của ông bà, cha mẹ để lại. Bất công và bất nhân vô cùng! Chính người cùi cũng nghĩ về mình như thế. Khổ biết chừng nào! Ôi thần học! Thần học sai lầm! Thần học độc ác!

2- Thầy đi thẳng tới người cùi, đụng vào hắn, cứ tỉnh bơ như không biết Luật, như không có Luật. Thầy ơi, tại sao Thầy bạo thế? Thầy sẵn sàng mắc uế để cứu người, hay Thầy cố tình chống Luật để cứu cả thân xác lẫn linh hồn của con người? Đúng là Thầy giải phóng con người khỏi cái ách của bệnh tật và khỏi cái ách ngàn năm của Luật.
Luật là phương tiện để phục vụ con người: “Luật vị nhân sinh”. Nhưng có biết bao người cứ khăng khăng bảo rằng: “Luật vị luật”. Chỉ có ba chữ “luật vị luật” mà biết bao nhiêu kiếp người bị đày đọa, biết bao nhiêu nhà độc tài lên ngôi, ngồi giữa pháp đình, ngồi giữa thánh đường!... Ôi “Luật vị Luật”!
3- Thầy nghiêm giọng ra lệnh cho người cùi: “Coi chừng, đừng cho ai biết…”. “Đừng cho ai biết”, đó là một điệp khúc của Máccô và Luca. Cứ mỗi lần cứu nhân độ thế, kể cả trường hợp cho con ông Giaia sống lại, Thầy lại dặn dò, khi thì tha thiết, khi thì nghiêm nghị: “Đừng cho ai biết”. Hơi lạ và hơi buồn cười, vì những chuyện tày trời như thế, thì giữ kín sao được. Đừng cho ai biết, nhưng ai ai cũng biết hết…

Thầy kính mến.
Lời nói của Thầy xem ra là vô ích. Nhưng con hiểu cõi lòng của Thầy. Quần chúng thì tung hô Thầy. Thầy thì chẳng thích được tung hô, mà hậu quả của nó thì khôn lường. Lòng căm thù của các Kinh sư và Pharisêu tăng lên theo nồng độ tình yêu của quần chúng. Các Hội Đường Do Thái liền ranh nhau, trùng trùng điệp điệp. Các Trưởng Hội Đường cấu kết với nhau để làm khó và hãm hại Thầy. Cạm bẫy giăng khắp nơi. Dân chỉ biết thương Thầy, mà không hiểu nỗi lòng của Thầy. Họ cũng không thấy nguy cơ luôn luôn chờ thời để chụp xuống trên đầu Thầy. Thầy là người yêu cô đơn của dân. Dân là người yêu ngu xuẩn của Thầy. Thầy đã gánh tội của trần gian. Bây giờ Thầy còn gánh thêm cả tình yêu ngu dại của dân nữa. Trăm dâu đổ đầu tằm. Khổ ơi là khổ!
Đúng y chang. Người cùi vừa ra khỏi nơi đó, “liền bắt đầu tung tin ấy khắp mọi nơi, khiến Người không thể công khai vào thành nào được, mà phải ở lại những nơi hoang vắng ngoại thành”. Công việc rao giảng tạm ngưng. Luca cho biết nhân dịp này, Thầy đi cầu nguyện…

4- Thầy bảo người cùi đi trình diện tư tế. Hắn phải đến đó để được khám nghiệm, để được thẩm quyền xác nhận khỏi bệnh và cấp chứng minh thư. Sau đó mới được về sum họp gia đình. Ngoài ra hắn còn phải tuân theo thủ tục làm lễ thanh tẩy. Đối với hắn, mọi thủ tục rườm rà chỉ là chuyện nhỏ. Được khỏi cùi, là vớ được hũ vàng, là như từ cõi chết sống lại. Hắn thì sướng quá, còn Thầy thì khổ quá. “Sống cho” thì phải vậy. Thầy chẳng ân hận gì.
Máccô bảo Thầy “đuổi” ông cùi và bắt ông phải “đi ngay”. Giọng văn đặc thù của Máccô giúp con hiểu thêm nỗi lòng của Thầy. Thầy thích sống âm thầm, khiêm nhu. Không thể không làm ơn làm phước. Nhưng làm xong rồi, thì chỉ ao ước được quên đi. Thầy là thế. Thương ơi là thương!

5- Tin Mừng bị khựng lại ở đây. Dân chúng ai về nhà nấy. Rồi ngày Sabát sẽ đến nguyện đường để nghe các Rabbi mắng mỏ, nạt nộ. Thầy sẽ bị nêu đích danh trên các tòa giảng. Thầy sẽ bị tố cáo là mắc uế, là phá luật. Ai ngờ… Máccô kể tỉnh queo: “Dân chúng từ khắp nơi lại kéo nhau đến với Ngài”. Lãnh đạo Do Thái giáo phá Thầy, nhưng vô hiệu. Tin Mừng lại được loan báo, không phải ở trong các thành, mà ở nông thôn, ở những nơi hẻo lánh. Tin Mừng bất khuất. Hạt giống Tin Mừng cũng bất khuất y như hạt giống của các loài thảo mộc.
+ Hạt cây gòn được gieo đi nhờ gió và “cánh dù”. Bay bay. Rơi rơi.
+ Hạt ké đi phương xa để truyền nòi, nhờ bám vào lông con thú. Dính vào. Rớt ra.
+ Hạt sao và hạt dầu bay đi xa nhờ gió và cánh, vừa bay vừa quay.
+ Trái mắm, trái đước đi tìm đất mới bằng cách trôi lềnh bềnh theo dòng thủy triều.
Cứ như thế thực vật tồn tại và phát triển. Cứ như thế Tin Mừng loan đi khắp nơi. Càng làm khó, nó càng phát triển.

II. Trò Dở Thầy Bị Mắng Vốn

Thầy kính mến.

Thầy băng qua cánh đồng lúa đang chín vàng. Đoàn tùy tùng rất đông: 12 tông đồ, quần chúng hâm mộ hoặc hiếu kỳ, Pharisêu từ nhiều nơi tựu về. Bấy nhiêu người không ai phạm luật, trừ một số tông đồ. Họ bứt lúa mì, vò trong tay, thổi bay lớp vỏ, ăn hột gạo trần. Ăn thì không có lỗi. Nhưng vò mà ăn thì có tội, vì nó tương đương với xay bột, nhồi bánh và nướng bánh, tức là lao động không được phép làm trong ngày Sabát. Thế là các ông Pharisêu mắng vốn Thầy : "Ông coi kìa! Môn đệ của ông đang làm điều luật cấm làm trong ngày Sabát”.
Thầy bênh các tông đồ. Rất nhiều người ngày nay cũng bênh, nhưng con thì không, vì các ông làm cho Thầy bị mắng vốn. Vô duyên quá chừng! Tại sao vô duyên? Vô duyên vì:
+ Nếu đói thì Thầy cũng đói và mọi người đều đói. Tại sao chỉ có các ông mới làm như thế?
+ Hôm ấy là ngày Sabát, luật chỉ cho phép đi bộ tối đa 1800 mét, nếu đi mà không về. Còn nếu đi rồi về thì chỉ đi tối đa 900 mét và về 900 mét. Con giả thiết lần này là đi không về. Chỉ còn dăm trăm mét nữa là tới chỗ nghỉ chân, tha hồ mà ăn.
+ Nếu có đói thì chẳng đến nỗi đói quá như Đavít năm ấy đâu.
+ Tất cả 12 ông đều là người lớn, không phải là con nít để viện lý do đói mà phạm luật.

Thầy kính mến.
Đây không phải là lần đầu tiên các tông đồ làm cớ để Thầy bị mắng vốn đâu. Đã có lần chính môn đệ của Gioan Tẩy giả cũng phải đến để mắng vốn Thầy: “Tại sao chúng tôi và các người Pharisêu ăn chay, còn môn đệ của Thầy thì không?" (Mt 9,14). Chính Thầy đã từng ăn chay bốn mươi ngày. Chắc chắn Thầy cũng ăn chay ngày thứ Hai và thứ Năm như các ông Pharisêu và nhóm Gioan Tẩy giả. Thế mà Thầy cũng bênh các tông đồ của Thầy: "Bao lâu chàng rể còn ở với họ thì họ không thể ăn chay được”.
Tác phong của các tông đồ như thế, mà Thầy cứ bênh hoài. Tức lắm! Tức quá nên mới phải moi móc xem cái ý cuối cùng của Thầy là gì? Nhất là con còn muốn cảm nghiệm được tấm lòng của Thầy nữa kia.
Con "moi" vụ ăn chay trước rồi đến vụ bứt lúa mì.

1- Vụ ăn chay.
Nếu con là Thầy, con sẽ xấu hổ lắm. Con sẽ thành thật trả lời cho người mắng vốn thế này: "Xin cám ơn các bạn đã góp ý xây dựng. Môn đệ của tôi còn thấp kém lắm, chưa thể ăn chay hằng tuần như các bạn được đâu. Phải giáo dục tiệm tiến mới được. Uốn một cọng chì: dễ quá. Uốn một sợi dây đồng: khó hơn. Uốn một cây thép: rất khó. Uốn nắn một con người: khó hơn nhiều, khó vô cùng. Uốn cây sắt không được, thì nung đỏ nó lên, rồi lấy búa mà đập, đập cho tới khi nó cong theo ý mình muốn. Nhưng uốn nắn con người mà dùng bạo lực như thế là vi phạm nhân quyền, là xúc phạm đến nhân phẩm.
Các bạn thông cảm với tôi. Hai năm nữa thì họ sẽ ăn chay như các bạn, như nhóm Pharisêu và như tôi. Còn bây giờ thì chưa. Ép họ ăn chay ngay bây giờ khác nào đổ rượu mới vào bầu da cũ. Mất cả chì lẫn chài!”

2- Vụ bứt lúa mì.
Nếu con là Thầy, thì con sẽ bảo Phêrô tập trung anh em lại, rồi mắng cho một trận. Vụ ăn chay thì nương được, vì ăn chay hai ngày một tuần, không phải là luật mà là tự nguyện. Còn bứt lúa mì ở đây là phạm luật. Phạm luật thì một là không biết luật, do sự ngu dốt mà ra; hai là biết luật nhưng cố tình phạm vì yếu đuối, hoặc vì ngoan cố. Mắng còn là nhẹ.
Làm mất danh dự một người đã là xấu hổ rồi. Huống hồ đây là làm mất danh dự của một tập thể. Không thể bỏ qua được.
Sau khi mắng công khai để “rửa mặt” cho tập thể, con sẽ nói với các ông Pharisêu rằng: "Các đệ tử của tôi làm sai, tôi sẽ dạy tụi nó. Nhưng tôi cũng phải yêu cầu các ông không nên kết án ai, khi chưa hiểu được lý do phạm pháp của họ. Bối cảnh của tội phạm có thể gia trọng, giảm khinh, hoặc cho trắng án một tội phạm. Chắc hẳn quý ông còn nhớ chuyện Đavít và thuộc hạ được tư tế Akhimêléc cho ăn bánh trưng hiến dành riêng cho tư tế. Akhimêléc phá luật. Ông không có tội, Đavít cũng vô tội, chỉ vì bối cảnh của tội phạm. Đệ tử của tôi sai, nhưng quý ông cũng chưa đúng. Sai thì sửa. Chưa đúng thì nghĩ lại”. Nói thế, nhưng lòng vẫn đau như thắt. Đau quá! Bị mắng vốn hoài, chỉ vì đệ tử chẳng được như ai...

Thầy kính mến.
Bây giờ thì con hiểu Thầy rồi.
1- Chính Thầy chọn các tông đồ từ tình trạng thấp kém ấy. Đó là ý của Chúa Cha và Thầy hãnh diện về điều đó. Thầy yêu thương họ đến mức độ gọi họ là "đoàn con bé nhỏ" (Ga 13,33). Thầy yêu họ không phải vì họ xứng đáng, mà vì bản chất của Thầy là yêu.
2- Thầy không muốn làm mất mặt tông đồ, dù họ xứng đáng là vậy. Thầy bao che họ một cách khéo léo. Thầy bảo nhóm Gioan Tẩy giả rằng: “Bạn của chàng rể không thể ăn chay khi chàng rể còn đó”. Chàng rể là ai? Cựu Ước không có chỗ nào so sánh Đấng Cứu Thế với chàng rể. Và tại sao khi Đấng Cứu Thế còn ở tại thế, thì môn đệ không ăn chay? Vô nghĩa. Đúng là chiến thuật tung hỏa mù làm cho địch bối rối, để rút lui, bảo toàn lực lượng.
3- Nhân dịp đối phương đang mất hướng, Thầy đánh trống lảng sang đề tài khác: giáo dục con người và cách đối xử với con người.
+ Giáo dục con người thì phải tiệm tiến, không thể nóng vội. Không thể ép tông đồ ăn chay như những tu sĩ thuần thành của nhóm Étxênoi, nhóm khổ tu kiểu Gioan Tẩy giả.
+ Giáo dục con người thì phải biết kính trọng con người trước đã. Lăng nhục con người, để con người sửa lỗi là một sai lầm. Thầy không làm nhục ai, kể cả Giuđa vẫn được Thầy đối xử dịu dàng cho tới giờ phút cuối cùng.
+ Không thể căn cứ theo luật để kết tội. Phải căn cứ trên tình huống của cuộc sống để xét xử một con người. Chỉ có Chúa mới hiểu hết tình tiết của một tội nhân, và chỉ xét đoán của Ngài mới thực sự là công bằng.

Lm. Piô Ngô Phúc Hậu